Tại Hội thảo quốc gia về phát triển du lịch tổ chức hôm qua ở Hà
Nội, ông Bùi Xuân Nhật, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch
(TCDL), cho biết tính đến năm 2008, thu nhập từ du lịch đã lên đến gần 4
tỉ USD/năm, tuy nhiên, kết quả này rất nhỏ so với tiềm năng. Ông Nhật
ví dụ: “Khi vào Quảng Ninh, một đoàn khách du lịch tàu biển đặt 2.000
chiếc giò, đến Đà Nẵng, họ muốn ăn 2.000 quả trứng vịt lộn. Có nghĩa là
người nuôi lợn, người buôn lá chuối ở Quảng Ninh, người chăn vịt, người
ấp trứng vịt ở Đà Nẵng cũng được lợi”. Nghĩa là, nếu phát triển toàn
diện và hợp lý, du lịch sẽ trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn thực sự
và giúp những ngành kinh tế khác cùng cất cánh.
“Cái nốt ruồi trên mặt cô gái đẹp”
Theo ông Nhật, trước tiên là vấn đề nhận thức trong việc quy hoạch,
phát triển hạ tầng du lịch, bảo tồn và phát huy các giá trị về văn hóa,
lịch sử, cảnh quan. “Ở Hà Nội, khu vực Tràng Tiền, Nhà hát Lớn, Bác Cổ
lẽ ra nên biến thành một khu vườn hoa, nhưng lại cho xây khách sạn
Hilton, trông như cái nốt ruồi trên mặt cô gái đẹp. Khu du lịch Tam Đảo
trên Vĩnh Phúc ai cũng thấy là đã nát rồi. Hạ Long ở Quảng Ninh mất bãi
biển vì khách sạn Hoàng Gia. Vân Phong ở Khánh Hòa nay sắp trở thành một
vịnh chết vì người ta đã xây một nhà máy đóng tàu”, ông Nhật nói.
|
Chúng ta đang để
mất đi những giá trị du lịch mà phải hàng triệu năm mới có được. Các bãi
biển bị xuống cấp, các ngôi chùa vàng lòe vôi vữa, một số di tích lịch
sử là những bãi bê tông mênh mông.
|
|
Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan
|
Nguyên Phó thủ tướng Vũ Khoan, nguyên Trưởng ban chỉ đạo nhà nước về
du lịch, bức xúc: “Chúng ta đang để mất đi những giá trị du lịch mà phải
hàng triệu năm mới có được. Các bãi biển bị xuống cấp, các ngôi chùa
vàng lòe vôi vữa, một số di tích lịch sử là những bãi bê tông mênh
mông”.
Trong tham luận, nhà sử học Dương Trung Quốc nói: “Ai cũng biết những
cọc gỗ Bạch Đằng gắn liền với các chiến công lừng lẫy của cha ông ta,
nhưng khu vực đó đã không được bảo tồn cảnh quan, đặc biệt là những rặng
núi án ngữ cửa biển Quảng Ninh - Hải Phòng nay sắp bị các nhà máy xi
măng ngốn sạch. Đó là một sự lãng phí và có lỗi với hậu thế”.
|
|
| Khách du lịch ngoại quốc ở Bắc Hà,
Lào Cai - Ảnh: Lưu Quang Phổ |
Ông nói tiếp: “Một nhà chuyên môn nước ngoài đặt vấn đề, núi xác máy
bay B52, hay mảnh xác máy bay khác vẫn nằm dưới hồ nước ở làng hoa Ngọc
Hà dù có được làm bằng các chất liệu bền vững nhất thì rồi cũng tan biến
với thời gian. Mà trên hành tinh này, chỉ VN bắn hạ được B52. Đó là sự
lãng phí, ngành du lịch cũng không vô can với tư duy chỉ biết khai thác
những lợi ích ngắn hạn mà không đầu tư, bảo tồn để khai thác lâu dài”.
Kéo dài thời gian đi lại, ức chế du khách
GS-TS Nguyễn Quang Thái, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Kinh tế
VN, trong bài tham luận của mình đã nhận định: “So với tiềm năng và nhu
cầu phát triển, có thể thấy chúng ta còn nhiều yếu kém như chất lượng du
lịch còn chưa cao, sản phẩm du lịch chưa đa dạng, phong phú, sự phối
hợp liên ngành còn yếu, nhận thức của bộ phận cán bộ công tác trong các
lĩnh vực liên quan còn hạn chế. Điều đặc biệt là, nhận thức của nhiều
cấp, nhiều ngành và địa phương về vị trí, vai trò của du lịch trong phát
triển kinh tế xã hội của đất nước chưa cao. Nhiều nơi chưa thực sự tạo
điều kiện cho du lịch phát triển”.
Theo ông Vũ Khoan, du lịch là ngành tổng hợp nhất trong tất cả các
ngành, từ văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội... đều tác động qua lại
với du lịch. Để phát triển được du lịch thì “nhận thức của quan trí cũng
như dân trí đều phải thay đổi”, chừng nào cán bộ các cấp, nhân dân các
nơi chưa cho du lịch là quan trọng và tạo điều kiện thì du lịch chưa
phát triển được. “Đầu tư không chỉ là tiền, mà là phải đầu tư cho con
người, cho cơ chế. Du lịch chỉ có thể phát triển dựa trên thái độ của
cộng đồng”, ông Vũ Khoan nói.
|
|
| Khách du lịch nước ngoài thăm chợ bò Lũng Phìn, Đồng
Văn, Hà Giang |
Vụ Lữ hành (TCDL) cũng cho rằng, đến thời điểm này khuôn khổ luật
pháp cho du lịch và lữ hành nói riêng vẫn chưa hoàn thiện, một số văn
bản pháp luật chồng chéo, quy định không rõ ràng, không rõ trách nhiệm,
gây khó khăn cho doanh nghiệp. Cụ thể, việc quy định về hạn chế tốc độ
xe trên các tuyến quốc lộ gây kéo dài thời gian đi lại, ức chế hành
khách. Việc hạn chế xe chở khách du lịch đi vào các tuyến phố chính của
Hà Nội đã gây khó khăn cho doanh nghiệp lữ hành, gây ấn tượng không tốt
cho khách du lịch.
Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Trần Chiến Thắng nhận định, với những tiềm
năng lớn, VN là một trong 5 nước có mức tăng trưởng du lịch cao nhất thế
giới, mức tăng trưởng 36% lượng khách, thu nhập từ du lịch gần 4 tỉ
USD/năm. Tuy nhiên, VN mới đứng thứ 5 trong khối ASEAN xét về lượng
khách quốc tế và thu nhập du lịch. Theo ông, để du lịch VN có thể phát
triển và trở thành mũi nhọn trong nền kinh tế, cần phải đổi mới cơ chế
chính sách, phát triển sản phẩm du lịch, mở rộng thị trường, phát triển
đồng bộ hạ tầng, phát triển nhân lực du lịch, bảo vệ môi trường, giữ gìn
cảnh quan du lịch, tăng cường nhận thức, đẩy mạnh hợp tác quốc tế.
Theo Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, về năng lực cạnh
tranh của du lịch, năm 2008, VN xếp thứ 97 trên tổng số 113 nước, trong
khi Singapore xếp thứ 7, Malaysia xếp 32, Thái Lan thứ 42. Du lịch VN
hiện vẫn chưa được đầu tư đúng với vị trí của nó trong nền kinh tế.
Nhiều địa phương còn chưa coi trọng và tạo điều kiện cho du lịch phát
triển. Hạ tầng lưu trú, giao thông, điện, nước… đều hạn chế, công tác
quảng bá, tôn tạo các di tích, danh thắng, bảo vệ môi trường có nhiều
hạn chế, thậm chí có những việc cấp thiết như nhà vệ sinh cho du khách
tại các trục giao thông, các thành phố còn thiếu và không đảm bảo.
|
Lưu Quang Phổ